Yeni yayımlanan kapsamlı bir araştırma, İskoç futbolunun yalnızca sportif değil, ekonomik ölçekte de stratejik bir sektör haline geldiğini ortaya koydu. Fraser of Allander Institute tarafından hazırlanan rapora göre, profesyonel erkek ve kadın futbolu ile milli takımların 2023-2024 sezonunda İskoç ekonomisine sağladığı toplam katkı 820 milyon poundu buldu.
Taraftar harcamaları dışarıda bırakıldığında dahi futbolun doğrudan ekonomik etkisi 545 milyon pound olarak hesaplandı. Bu üretim, ülke genelinde 9.245 tam zamanlı istihdamı desteklerken; maç günü harcamalarının eklenmesiyle birlikte desteklenen toplam istihdam sayısı 14.315’e yükseldi. Aynı sezonda İskoç kulüplerinin yer aldığı profesyonel maçlara toplam katılımın 6,8 milyonun üzerine çıkması, bu etkinin tabana yayıldığını gösteren önemli göstergelerden biri oldu.
Araştırma; Scottish Professional Football League, Scottish Women’s Premier League ve Scottish Football Association tarafından istenirken, çalışma Glasgow merkezli enstitü tarafından bağımsız biçimde yürütüldü. Kulüp gelirleri ve operasyonel harcamaların yanı sıra; lig, kupa ve Avrupa maçlarına katılan taraftarların konaklama, ulaşım ve perakende harcamaları da daha geniş bir ekonomik model üzerinden analiz edildi.
Rapora göre, İskoç futbol sektörünün 2023-2024 sezonundaki toplam cirosu 426 milyon pound seviyesine ulaştı. Bu rakam, futbolun İskoçya’daki spor ve rekreasyon alanında üretilen doğrudan katma değerin yaklaşık yüzde 20’sini tek başına oluşturduğunu gösteriyor.
Neil Doncaster, işaretlerin futbolun ülke genelindeki topluluklar üzerindeki etkisini net biçimde ortaya koyduğunu vurguladı: “Bu araştırma, kulüplerimizin ve taraftarlarımızın İskoçya’nın dört bir yanında ne denli büyük bir ekonomik katkı sağladığını açıkça gösteriyor.”
Çalışma, kadın futbolunun artan ekonomik ağırlığını da gözler önüne seriyor. SWPL’nin 2022-2023 sezonunda SPFL Grubu’na entegre edilmesinin ardından; kadın futbolunda seyirci sayıları, ticari yatırım ve görünürlük istikrarlı biçimde yükseldi. İskoç kulüplerinin Avrupa kupalarındaki düzenli varlığı da bu büyümeyi destekleyen unsurlar arasında yer aldı. SWPL Genel Direktörü Fiona McIntyre, saha içindeki gelişimin ekonomik karşılığının giderek daha net hale geldiğini söylerken, “Bağımsız bir araştırmanın hem erkek hem de kadın futbolunun yarattığı olumlu ekonomik etkiyi bu kadar açık biçimde ortaya koyması son derece cesaret verici.” bulduğunu paylaştı.
Raporun bir diğer dikkat çekici noktası ise önceki yıllarla yapılan karşılaştırma oldu. Fraser of Allander Enstitüsü’nün 2017- 2018 sezonu verilerine dayanarak 2020’de yayımladığı raporda, SPFL kulüplerinin İskoçya GSYH’sine katkısı 444 milyon pound, desteklenen istihdam ise yaklaşık 9.300 olarak hesaplanmıştı. Son sonuçlar, futbol ekonomisinin birkaç yıl içinde kayda değer bir sıçrama yaşadığını ortaya koyuyor.
Scottish Football Association ise ekonomik faydanın sosyal etkiyle doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekti. Federasyon CEO’su Ian Maxwell, çocuklar için kahvaltı kulüpleri, okul sonrası etkinlikler ve Extra Time gibi topluluk programlarının bu ekonomik yapı sayesinde sürdürülebildiğini vurguladı.
Spor Bakanı Maree Todd da raporu memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, futbolun ülke genelinde yarattığı etkinin hem ekonomik hem de toplumsal açıdan genişlemeye devam ettiğini söyledi.
Açıklama, İskoç futbolunun yeni bir uluslararası vitrine hazırlandığı dönemde geldi. Erkek milli takım, 2026 Dünya Kupası’nda ABD, Kanada ve Meksika’da mücadele edecek. Turnuva yurt dışında oynanacak olsa da seyahat, yayıncılık ve taraftar etkileşimi üzerinden ülke içinde de ek ekonomik faydalar bekleniyor.
Fraser of Allander Enstitüsü Direktörü Mairi Spowage, çalışmanın amacının savunuculuk değil, kanıta dayalı bir tartışma zemini oluşturmak olduğunu belirtti: “Futbol, ülke genelinde kayda değer düzeyde ekonomik faaliyet ve istihdamı destekliyor. Bu analiz, profesyonel futbolun İskoç ekonomisindeki rolüne dair tartışmaları daha sağlıklı biçimde yürütmeye yardımcı oluyor.”